Krajowy Rejestr Zadłużonych zamiast Monitora w sprawach niewypłacalności
Rejestr prowadzi Minister Sprawiedliwości na podstawie ustawy o Krajowym Rejestrze Zadłużonych. Przed jego uruchomieniem obwieszczenia o upadłości i restrukturyzacji ukazywały się w Monitorze Sądowym i Gospodarczym, a akta miały postać papierową. Dziś w KRZ znajdziesz obwieszczenia o otwarciu postępowań, dane syndyka, nadzorcy albo zarządcy, postanowienia sądu, listy wierzytelności i plany podziału. Wyszukiwarka publiczna pozwala sprawdzić podmiot po nazwie, numerze KRS albo NIP. MSiG nadal publikuje inne ogłoszenia, na przykład o likwidacji spółki czy połączeniu, więc pełna weryfikacja kontrahenta obejmuje oba źródła.
- W KRZ sprawdzasz: upadłość, postępowania restrukturyzacyjne, osoby pełniące funkcje w postępowaniu.
- W MSiG sprawdzasz: likwidację, przekształcenia, połączenia, podziały, obniżenie kapitału.
Wpis o upadłości: faktury trafiają do masy upadłości
Postanowienie o ogłoszeniu upadłości oznacza, że majątek dłużnika tworzy masę upadłości, którą zarządza syndyk. Wierzytelności powstałe przed ogłoszeniem upadłości nie są już płacone na bieżąco przez zarząd dłużnika. Aby uczestniczyć w podziale środków, wierzyciel musi zgłosić wierzytelność syndykowi w terminie wskazanym w obwieszczeniu. Obwieszczenie w KRZ zawiera wezwanie wierzycieli do zgłaszania wierzytelności w terminie 30 dni od dnia obwieszczenia. Zaspokojenie następuje według kategorii określonych w prawie upadłościowym i zwykle obejmuje tylko część należności, dlatego kluczowe jest wcześniejsze wykrycie problemów. Sam wniosek o ogłoszenie upadłości, zanim sąd go rozpozna, też jest ważnym sygnałem: to moment, w którym trzeba wstrzymać sprzedaż na kredyt.
- Wstrzymaj wysyłki na odroczony termin i przejdź na przedpłatę.
- Zbierz faktury, potwierdzenia dostaw, korespondencję i odsetki naliczone do dnia ogłoszenia upadłości.
- Zgłoś wierzytelność w terminie z obwieszczenia i śledź listę wierzytelności.
Cztery postępowania restrukturyzacyjne i ich znaczenie dla wierzyciela
Prawo restrukturyzacyjne przewiduje cztery postępowania. Mają ten sam cel, czyli zawarcie układu z wierzycielami i uniknięcie upadłości, ale różnią się stopniem kontroli dłużnika nad majątkiem i zakresem ochrony przed egzekucją.
| Postępowanie | Kto zarządza majątkiem | Co to oznacza dla wierzyciela |
|---|---|---|
| O zatwierdzenie układu | dłużnik, z nadzorcą układu | obwieszczenie w KRZ daje dłużnikowi ochronę przed egzekucją na czas zbierania głosów; układ zatwierdza sąd |
| Przyspieszone postępowanie układowe | dłużnik, pod nadzorem nadzorcy sądowego | dla dłużników, u których sporne wierzytelności nie przekraczają ustawowego progu; szybka ścieżka głosowania |
| Postępowanie układowe | dłużnik, pod nadzorem nadzorcy sądowego | dla sytuacji ze znacznym udziałem wierzytelności spornych |
| Postępowanie sanacyjne | co do zasady zarządca | najgłębsza restrukturyzacja; zarządca może za zgodą sędziego-komisarza odstępować od części umów wzajemnych |
Najważniejsza zasada praktyczna: wierzytelności powstałe przed dniem otwarcia postępowania (albo przed dniem układowym w postępowaniu o zatwierdzenie układu) są co do zasady objęte układem. Dłużnik nie może ich spłacać poza układem, a po jego zatwierdzeniu zostaną zapłacone na warunkach układu, na przykład z redukcją, rozłożeniem na raty albo konwersją na udziały. Zobowiązania powstałe po otwarciu dłużnik powinien regulować na bieżąco.
Co zrobić z fakturami kontrahenta w restrukturyzacji
Po otwarciu postępowania restrukturyzacyjnego sprzedaż do kontrahenta jest możliwa, ale na zmienionych zasadach. Nowe dostawy nie wchodzą do układu, jednak ryzyko, że restrukturyzacja się nie uda i zakończy upadłością, jest wysokie. Dlatego rozsądnie jest przejść na przedpłatę albo krótki termin z zabezpieczeniem. Dotychczasowe faktury trzeba zgłosić, sprawdzić ich ujęcie w spisie wierzytelności i wziąć udział w głosowaniu nad układem. Warto też zweryfikować, czy możliwe jest potrącenie wzajemnych należności, bo przepisy je ograniczają i każdy przypadek wymaga ostrożnej analizy prawnej.
- Sprawdź, czy wierzytelność znalazła się w spisie wierzytelności i w jakiej kwocie.
- Rozważ złożenie sprzeciwu, jeśli kwota albo kategoria jest błędna.
- Głosuj nad układem: propozycje układowe często różnią się dla poszczególnych grup wierzycieli.
Dlaczego liczy się dzień obwieszczenia
W postępowaniach prowadzonych w KRZ termin na czynności wierzyciela biegnie zwykle od dnia obwieszczenia w rejestrze, a nie od dnia, w którym wierzyciel się o nim dowiedział. Sąd i syndyk nie mają obowiązku zawiadamiać każdego dostawcy indywidualnie. Wierzyciel, który sprawdza rejestr raz na kwartał, może przegapić termin zgłoszenia wierzytelności albo głosowania nad układem. To główny argument za stałym monitoringiem zamiast jednorazowego sprawdzenia przy podpisaniu umowy.
Jak monitorować kontrahentów w Krajowym Rejestrze Zadłużonych
Ręczne sprawdzanie wyszukiwarki KRZ działa przy kilku odbiorcach. Przy portfelu liczącym dziesiątki albo setki NIP-ów potrzebny jest monitoring kontrahentów, który porównuje listę z nowymi obwieszczeniami i wysyła powiadomienie w dniu publikacji. Informacja z KRZ powinna od razu zmieniać warunki handlowe w systemie sprzedaży: blokować kredyt kupiecki i uruchamiać proces windykacyjny. Szerszy kontekst sprawdzania zadłużenia, również wobec ZUS i urzędu skarbowego, opisujemy na stronie sprawdzenie zadłużenia firmy, a kolejność wszystkich źródeł w tekście o wiarygodności firmy.
Wpisy w KRZ od razu w ocenie kontrahenta
Score.pl sprawdza Krajowy Rejestr Zadłużonych dla każdej firmy w monitoringu. Postępowanie upadłościowe ogranicza score do najwyżej 15, postępowanie restrukturyzacyjne do najwyżej 35, a rekomendacja zmienia się na przedpłatę albo krótki termin. Alert e-mail trafia do Ciebie, gdy wpis pojawi się w rejestrze. Zakres monitoringu w poszczególnych planach znajdziesz w cenniku.