Co mówi ustawa o terminach zapłaty w transakcjach handlowych
Ustawa z 8 marca 2013 r. dotyczy transakcji, w których płatnikiem lub wierzycielem jest przedsiębiorca, a świadczeniem jest dostawa towaru albo usługa za wynagrodzeniem. Tekst aktualny znajdziesz w bazie aktów prawnych ISAP, a poniżej streszczamy to, co dla działu należności najważniejsze.
| Zagadnienie | Zasada | Co to znaczy w praktyce |
|---|---|---|
| Termin zapłaty między przedsiębiorcami | co do zasady do 60 dni | dłuższy termin wymaga wyraźnej umowy i nie może być rażąco nieuczciwy wobec wierzyciela |
| Duży przedsiębiorca wobec małej i średniej firmy | nie dłużej niż 60 dni | handlowiec dużego odbiorcy nie narzuci Ci 90 ani 120 dni |
| Podmiot publiczny | zwykle do 30 dni | wyjątki dotyczą m.in. publicznych podmiotów leczniczych |
| Odsetki za opóźnienie | stopa referencyjna NBP plus 10 punktów procentowych | przy stopie 4 procent daje to 14 procent w skali roku |
| Rekompensata za koszty odzyskiwania | 40 euro przy świadczeniu do 5 000 zł, 70 euro do 50 000 zł, 100 euro od 50 000 zł | stała kwota za każdą opóźnioną fakturę, bez udowadniania kosztów |
Rekompensatę przelicza się według średniego kursu euro NBP z ostatniego dnia roboczego miesiąca poprzedzającego miesiąc, w którym świadczenie stało się wymagalne. Przepisy podatkowe o korekcie VAT od nieściągalnych należności omawia portal podatkowy Ministerstwa Finansów, a warunkiem ulgi jest m.in. upływ 90 dni od terminu płatności i status czynnego podatnika dłużnika. Sprawdzenie, czy dłużnik nim jest, to pierwszy punkt naszej procedury weryfikacji kontrahentów.
Ile kosztuje zator płatniczy w firmie z 120 fakturami miesięcznie
Hurtownia wystawia 120 faktur miesięcznie, średnio po 15 000 zł, czyli sprzedaje za 1,8 mln zł miesięcznie. Umówiony termin to 30 dni, ale odbiorcy płacą średnio po 50, więc opóźnienie wynosi 20 dni. Własny koszt finansowania hurtowni to 11 procent rocznie.
| Pozycja | Wartość |
|---|---|
| Sprzedaż miesięczna | 1 800 000 zł |
| Średnie opóźnienie | 20 dni |
| Gotówka zamrożona ponad termin | 1 800 000 zł razy 20 przez 30 dni, czyli 1 200 000 zł |
| Roczny koszt jej finansowania przy 11 procentach | 132 000 zł |
| Rekompensata ustawowa od jednej faktury 15 000 zł | 70 euro, czyli ok. 300 zł przy kursie 4,30 zł |
| Odsetki ustawowe od jednej faktury 15 000 zł za 20 dni (założenie stopy 4 procent) | ok. 115 zł |
Ustawa pozwoliłaby naliczyć około 415 zł od jednej opóźnionej faktury, ale to kwota na papierze. Egzekwowana od każdego z kilkudziesięciu spóźnialskich kosztuje relacje z klientami, więc hurtownia zwykle ją odpuszcza i traci 132 000 zł rocznie na finansowaniu odbiorców. Wskaźnik dni sprzedaży w należnościach (DSO) pokazuje ten problem jedną liczbą: sprzedaż 1,8 mln zł miesięcznie i należności 2,4 mln zł dają DSO 40 dni przy umówionych 30. Liczby ilustrują sposób liczenia i nie opisują konkretnej firmy.
Skąd biorą się zatory płatnicze i które z nich widać przed wystawieniem faktury
Opóźnienia mają trzy źródła. Część to zła wola dużych odbiorców, którzy finansują się cudzym kosztem. Część to bałagan w obiegu faktur, czyli dokument stoi u kogoś na akceptacji. Trzecia, najdroższa, to odbiorca bez płynności, który płaci tym, kto naciska najmocniej, aż przestanie płacić w ogóle.
- Pierwsza grupa ma dobrą ocenę, więc rozwiązaniem jest zapis o odsetkach i przypomnienie przed terminem.
- Druga rozwiązuje się adresowaniem faktur przez KSeF i potwierdzeniem odbioru.
- Trzecia to sprawa dla oceny przed sprzedażą: płynność poniżej jedności, spadające przychody, ujemny kapitał, zmiana zarządu i wpisy w KRZ widać w danych publicznych, zanim pierwsza faktura wyjdzie po terminie.
Dla trzeciej grupy ustawa nie pomoże, bo odsetki od niewypłacalnego odbiorcy nie dają pieniędzy. Zasadę, że termin płatności jest kredytem dla odbiorcy, rozwijamy we wpisie kredyt kupiecki, termin i limit.
Jak ograniczyć zatory w portfelu odbiorców, zanim zaczną kosztować
Skuteczne działania zaczynają się przed sprzedażą, a nie w windykacji.
- Oceń nowego odbiorcę po NIP i ustal termin według punktów: poniżej 45 przedpłata, 45 do 69 termin do 30 dni, od 70 do 60 dni. Procedura sprawdzania jest na stronie sprawdzenie wiarygodności firmy.
- Ustal limit na odbiorcę zgodnie z jego oceną, jak w limicie kupieckim.
- Obejmij stałych odbiorców monitoringiem. Alert o wpisie w KRZ albo utracie statusu VAT przychodzi przed pierwszą zaległą fakturą.
- Wpisz do umowy odsetki ustawowe i rekompensatę oraz przypomnienie na trzy dni przed terminem.
- Dla największych odbiorców rozważ polisę lub faktoring. Porównanie znajdziesz na stronach ubezpieczenie należności i faktoring z regresem.
Ocena odbiorcy nie zastąpi umowy, ale pozwala odróżnić spóźnialskiego, któremu wystarczy przypomnienie, od odbiorcy, któremu nie należy dawać terminu.
Ile kosztuje ocena odbiorców w porównaniu z kosztem zatoru
| Plan Score.pl | Cena netto miesięcznie + 23% VAT | Zakres |
|---|---|---|
| Pro | 349 zł | do 50 monitorowanych firm, karty bez limitu |
| Business | 1 490 zł | do 500 NIP-ów, import listy i API |
Przy abonamencie rocznym cena jest o 50 procent niższa. Plan Pro kosztuje rocznie 4 188 zł netto, czyli mniej niż 4 procent kosztu zatoru z naszego przykładu. Szczegóły w cenniku.
Pytania o zatory płatnicze
Co to są zatory płatnicze?
To sytuacja, w której przedsiębiorcy płacą sobie nawzajem po terminie, więc firmy tracą płynność, choć same są rentowne. Opóźnienie jednego odbiorcy powoduje opóźnienie własnych płatności wobec dostawców i prowadzi do łańcucha zaległości.
Jaki jest maksymalny termin płatności w transakcjach handlowych?
Co do zasady 60 dni między przedsiębiorcami. Dłuższy termin wymaga wyraźnej umowy i nie może być rażąco nieuczciwy wobec wierzyciela. Duży przedsiębiorca nie może narzucić małej lub średniej firmie terminu dłuższego niż 60 dni, a podmioty publiczne płacą zwykle do 30 dni.
Jakie odsetki należą się za opóźnienie w transakcji handlowej?
Odsetki za opóźnienie w transakcjach handlowych to stopa referencyjna NBP plus 10 punktów procentowych w skali roku. Do tego wierzyciel ma prawo do rekompensaty 40, 70 albo 100 euro za koszty odzyskiwania, zależnie od wartości świadczenia.
Jak chronić się przed zatorami płatniczymi?
Oceniaj odbiorcę przed sprzedażą, ustalaj termin i limit według oceny, monitoruj stałych klientów, wpisz odsetki do umowy i przypominaj o terminie. Przy dużych odbiorcach dodaj polisę albo faktoring. Najtańsze jest niedawanie terminu odbiorcy, który go nie spłaci.
Czy ocena kontrahenta zapobiega zatorom?
Nie wszystkim. Nie wyeliminuje złej woli ani bałaganu w obiegu faktur, ale wskazuje odbiorców z niską płynnością, którzy tworzą najdroższe zatory. Dla nich ocena podpowiada przedpłatę albo krótszy termin przed pierwszą fakturą.
Sprawdź odbiorcę, zanim da się mu termin 30 albo 60 dni
Wpisz NIP odbiorcy i zobacz dane z rejestrów, a po założeniu konta pełną ocenę z rekomendacją limitu. Odbiorców z historią kłopotów obejmiesz monitoringiem, a nowych sprawdzisz na stronie weryfikacja kontrahentów.