Analiza wskaźnikowa kontrahenta w 15 minut

Policz wskaźnik płynności bieżącej i szybkiej. Pierwszy mówi, czy aktywa obrotowe pokrywają zobowiązania krótkoterminowe, drugi robi to samo bez zapasów. Obserwuj przede wszystkim kierunek zmian i różnicę między tymi wskaźnikami. Spadek płynności przy rosnących zapasach i należnościach oznacza, że firma zamraża gotówkę w obrotówce i prawdopodobnie wydłuża płatności wobec dostawców. Wzory i interpretację omawiamy szerzej w artykule o wskaźnikach płynności bieżącej.

Wskaźnik ogólnego zadłużenia to zobowiązania i rezerwy podzielone przez sumę bilansową. Wskaźnik zadłużenia kapitału własnego odnosi te same zobowiązania do kapitału własnego. Uzupełnij je o relację długu odsetkowego (kredyty, pożyczki, leasing, obligacje) do zysku operacyjnego powiększonego o amortyzację, która pokazuje, ile lat firma spłacałaby dług z bieżącej działalności. Najmocniejszym sygnałem w tej grupie jest ujemny kapitał własny: straty z lat ubiegłych przewyższyły wkłady właścicieli, a w spółkach kapitałowych taka sytuacja wymaga uchwały o dalszym istnieniu spółki, gdy straty przekroczą ustawowy próg. Zadłużenie ma w ocenie Score.pl największą wagę, 30 procent, bo najsilniej wiąże się z ryzykiem niewypłacalności. Pełniejszy obraz zobowiązań daje sprawdzenie zadłużenia firmy w rejestrach publicznych.

• Rosnące zadłużenie przy spadającej rentowności to połączenie wymagające ostrożności.
• Zobowiązania wobec dostawców rosnące szybciej niż przychody sugerują przeciąganie płatności.

Rentowność pokazuje, czy działalność w ogóle generuje nadwyżkę, z której da się obsłużyć długi. Policz marżę na sprzedaży, marżę operacyjną (zysk z działalności operacyjnej do przychodów) i marżę netto. Dodatnia marża netto przy ujemnej operacyjnej oznacza, że wynik ratują zdarzenia jednorazowe, na przykład sprzedaż majątku albo przychody finansowe. Taki zysk nie powtórzy się w kolejnym roku. Zestaw też rentowność kapitału własnego (ROE) z zadłużeniem: wysokie ROE przy wysokiej dźwigni finansowej jest bardziej kruche, niż wygląda.

Wskaźniki sprawności działania liczy się w dniach. Rotacja należności to należności z tytułu dostaw i usług podzielone przez przychody i pomnożone przez 365. Rotacja zapasów to zapasy do kosztów sprzedanych produktów, towarów i materiałów razy 365. Rotacja zobowiązań to zobowiązania z tytułu dostaw i usług do kosztów razy 365. Dla dostawcy najważniejsza jest ta ostatnia: jeśli kontrahent płaci swoim dostawcom średnio po 90 dniach, faktura z terminem 30 dni prawdopodobnie też zostanie zapłacona później. Różnica między cyklem należności i zapasów a cyklem zobowiązań to cykl konwersji gotówki, który pokazuje, ile dni firma musi finansować sama.

Porównaj przychody i wynik netto rok do roku. Spadek przychodów o kilkadziesiąt procent zmienia wszystkie inne wskaźniki w kolejnym roku, nawet jeśli dziś wyglądają dobrze. Bardzo szybki wzrost też wymaga uwagi: firma rosnąca kilkukrotnie w ciągu roku zwykle finansuje się kredytem kupieckim dostawców i jest wrażliwa na każde opóźnienie po stronie własnych odbiorców. W metodologii Score.pl dynamika przychodów ma wagę 20 procent i jest odnoszona do tempa zmian w branży, więc spadek w całym sektorze nie jest karany tak samo jak spadek jednej firmy przy rosnącym rynku.

Na koniec zestaw wyniki w krótką listę. Jeśli pojawiają się co najmniej dwa z poniższych sygnałów, warto skrócić termin, obniżyć limit albo zażądać zabezpieczenia.

• Ujemny kapitał własny albo jego wyraźny spadek rok do roku.
• Płynność bieżąca poniżej 1 i jednocześnie pogorszenie w stosunku do poprzedniego roku.
• Strata operacyjna, nawet przy dodatnim wyniku netto.
• Rotacja zobowiązań wyraźnie dłuższa niż typowy termin w branży.
• Spadek przychodów przy rosnących zapasach i należnościach.
• Zastrzeżenia albo odmowa wydania opinii przez biegłego rewidenta.

Analiza wskaźnikowa nie zastępuje sprawdzenia rejestrów. Wpis w Krajowym Rejestrze Zadłużonych albo zaległości wobec ZUS przesądzają o decyzji niezależnie od bilansu, dlatego ocenę finansową zawsze łączy się z pełną weryfikacją kontrahenta.